دكتر محمد مهدي گرجيان
136
قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي )
تحليل فلسفي خير وشر ودر ادامه مى فرمايد : ( براي اينكه تحليل دقيقى درباره خير وشر ) از ديدگاه فلسفي داشته باشيم بايد به چند نكته توجه كنيم : 1 - أموري كه متصف به خير وشر مى شوند از يك نظر ، قابل تقسيم به دو دسته هستند : الف - يك دسته أموري كه خيريت وشريت آنها قابل تعليل به چيز ديگرى نيست ، مانند خير بودن حيات وشر بودن فناء . ب - دسته ديگر أموري كه خيريت وشريت آنها معلول أمور ديگرى است ، مانند خير بودن آنچه در ادامه حيات ، مؤثر است وشر بودن آنچه موجب فناء مى گردد . در واقع ، خيريت افعال هم از قبيل دسته دوم است ، زيرا مطلوبيت آنها تابع مطلوبيت غايات ونتايج آنهاست . واگر غايات آنها هم وسيله اى براي تحقق أهداف بالاترى باشند ، نسبت به أهداف نهايى ، حكم فعل را نسبت به نتيجة خواهند داشت . 2 - همه ميلها ورغبتهاى فطرى ، شاخه ها وفروعى از حب ذات هستند وهر موجود ذي شعوري چون خودش را دوست مى دارد ، بقاى خودش وكمالات خودش را دوست مى دارد واز اين جهت ، ميل به چيزهايى پيدا مى كند كه در ادامه حيات يا در تكاملش مؤثر هستند ، وبه ديگر سخن : نيازى از نيازهاى بدني يا روانى أو را تأمين مى كنند . ودر حقيقت ، اين ميلها ورغبتها وسايلى هستند كه دست آفرينش در نهاد هر موجود ذي شعور قرار داده است تا أو را به سوى چيزهايى كه مورد نيازش هست ، سوق دهند .